Andrew Thatuang Suhtonnak

Home » Interview » Andrew Thatuang Suhtonnak

By vcth on November 22, 2014.

Andrew Thatuang

1) A hmaisabik ah na hmin pi, na suahnak khua na nu le pa pawl thawn theihternak in tuah sak thei pei maw?
Ans: Ka hmin pi cu Thang Khan Tuang a si ii mi in in theih dan ahcun Thatuang lole Andrew Thatuang ti in in thei. Ka Pa hmin Zam Khan Thang si, Ka Nu hmin Awi Ngaih Lun a si. Ka suahnak khua cu Tedim Myone Phunom Khua a si.

2) Na fimzirnak lam pang tla theih kan duh nasa…
Ans: B.Sc (Physic) Thawn 2004 in Kalay University ah ka theh.

3) Siamsin pawlkom tivek maw.. pawlkom dang tete pawl ih na rak cangvai dahmi pawl tla theih kan duh nasa…
Ans: Siamsin pawlkom a ah cu ka tel dah lo sinan, A tu ii Social worker ka tuannak ah Siamsin pawlkom I senior ti vek an mah thawn tonawknak ti vek cu kan nei ko. Pawl kom dang cu 2012 Aug 21 in from up mi Upper Chin Dwin Youth Network ah former ah ka tel ve.

4) Chinland Natural Resources Watch Group nan rak din suak dan thu in ruah thei pei maw?
Ans: Chinland Natural Resources Watch Group din dan cu rel ding tamtuk menthei, si nan short story ka ti pei cu maw. The very beginning cu 2012 kum sung siamtuah sin pawlkom le kanmah Lian Tuang, Zam Thuam te le pawl thawn Democracy thu hla ti vek, 2008 constitution ti vek Human Right tivek pawl awareness kan tuah ii 2012 December ah khua 8 kan thleng. Cu I sin Paha ah Cement factory le Hydro power project om an ti ruang ah Tedim Myone sung Kalaymyo kiang Zozang khua ah ka va feh. Cu I sin Gullu Tlang project tla kan thei sal I khua mi pawl hnen ah thu hla om sel ah (any information) rak ko uh ti I network kan tuah thei. Cu I sin December 24 ni ah Zozang Hausa pa in Gullu Tlang mining tuah tum tu pawl an ra I ziang vek kantuah pei an ni cu 2013 January ah kan ra leh ding in tih ruang ah nan mah I suggestion kan duh in ti. Cu ruang ah 2013 January ni 7 hni ah Kalaymyo I sin minung pa 7 kan va feh I Gullu Tlang hnuai I khua 5 ah information kan va lak thei . Cu I sin hthu hla kan ngah hmi pawl kha kan mah I Kalay network Naythar, Upper Chindwin (kawllam pawl), 88 in arr su, kan mah I laimi pawlkom hrang ah ZYA(Zomi Youth Association), Green Kenedy Group ti vek pawl leh Gullu Tlang I khuami pawl thawn January ni 10 ni ah Kalaymyo Naythar ah kan tong awk thei I cu I sin Kalay Kabaw and Mwetaung Watch Group ti hmi pawlkom kan tuah. Cu I sin Gullu Tlang kiang I khua 15 ah awareness kan vatuah thei. Si nan ES/IA ti vek pawl tuah ding a tul leh I cu ruang ah Kalaymyo I kan mah laimi pawlkom 14 htawn kan tong awk I Chinland Natural Resources Watch Group (Lairam Leirun tlangpal thil zotu pawl kanti pei) haha himi cu ka thiamlo Tedim in cu (Zogam Leitang apiang Vangil encik pawl) .

5) Chinram ih Natural resources thu pawl hi ziangtin a si… Example, Gullu Tlang thu siseh, hmun dang dang ih ummi Natural Resources thuhla pawl in ruah thei pei maw??? Ziang pawl a suak… ziangtin ruahsan ding a um timi pawl…
Ans: Gullu Tlang hrang ah cun kan dung June 18 hni in parliament ah Pu Steven in a sut hmi kha Ministry of Mine I ‘ဒုဝန္ႀကီး I sim dan si le cu an tuan le ding si le khal public thawn refrendom tuah leh ding an ti, cu theh le public in a duhlo cuan kan tuah til lo ding an ti. Tu I cu list kan ngah vek dan si le cu Chromic, Nickle ti pawl om an ti, cement tla tam ve, tu I tha ten ka tuah til duh mi pa khat um cu cu Kalaymyo I Enjin Company si, an ni cu Paha tlang I Cement an thoh duh hmi rhang ah kha khuahmi pawl I sign kha an lak. Hi vek I cu a ma I procedure si ngai ngai lo, lai mi leh lai mi si I hi vek cu duh hnak om lo kan ti ve.

6) Gullu Tlang thuhla Taluk company thawn cozah pi ih tuahmi hi ziang dinhmun a si. Himi thuhla ruangah mipi hrangah a thatnak teh ziang a um?? A that llonak lam pang hi teh???
Ans: Hi hmi hrang ah cu no 5 I a phyi ah tel malte tel theh zo, Si nan himi rang ah ka rel duh mi cu, mipi I ngah ding thil kha kan ngah lemlo ding, a that loh hnak ti vek cu na sut duh taktak mi ziang tih ka thei lo I mean mi nung pa khat leh khat kha kan hmuh awk danleh kan san aw dank ha a bang lo, technical view I sin cu Environmental Management Plan tha ten an tuah lo le cu Kabaw velly siat thluh ding, Kabaw Velly siat le khoi tawk I sin fang (rice) kan ngah pei ti cu kanmah hrang ah big challenges a si. Cu I sin China le pawl sisel ah an hmah I worker thawn an ra ding I local I hna tuan ngah ding om lo ding .

7) CNRWG ih hmailam nan tumtahmi pawl le cangvai tummi pawl tla theih kan duh nasa… Cule, CNRWG ih hoha rero tu pawl tla in sim thei pei maw???
Ans; Hmai lam cu hi hmi Natural Resources hrang ah kha public tla tel thei ding space tuah ding kantum, kan duh dan cu maw himi hi NR hrang ah conflict a om le kha sandapya ti vel rori kha a phyi silo cu I sin forum tuah I statement thoh tit la zia om ngaingai lo cu, cu cun himi NR hrang ah management tuah hnak ah kha Public tel thei sel ah ti kha kan tuah tum ziang tin le ziang tik ti cu ka thei thihlo, CNRWG I hna tuan hnak cu mihnung ai in Pathian I tonaw pih hnak kha a tambik kan hmah le hmah si le cu tu I tiang kha thleng ding ka zum lo. Lian Khan Tuang (Lian Tuang), Zam Thuam, Bia Za Mung (Bia Mung), Pau Tawi Thang (Pau Tawi), Thang Sawm Lian( Sawm Lian) Man Hau Dim (Haunu), Cing Khawl Lun ( Mimoo), Dal Sian Am (Ampi), Dr Sian Nun Siam (Siambawi), Jessie, Htwe Aung, Mang Za Khup le a dang a hmin I k arak suah theilo tam ve lai.

8) EITI thuhla hi in simfiang thei pei maw? Ziang mi a si.. cule, Falam ah tla Chin State hrangah nan rak din tivek tla kan thei ih, hoha rero tu pawl hi teh zo pawl nan si???
Ans: EITI ti cu khi NR rhang I kan ngah mi tax or revenue pawl kha transparent um ding ah tuah hmi a si I international level a si. A ham I arthar chat cu A choya, Company le Mipi lam I sin leader pawl kha totlang ding I hi mi NR in ziang zat kan ngah ziang vek ah kan hmang ding tivek kah kumkol hnak a si. Cun A coya Company le mipi an pathum I hrang ah kha benefit om ve cu. EITI thu cu rel ding tamtuk ee, Falam I ka tuah mi cu national level le sub national level hrang ding I representative ngah nak ding ah a si I hi mi working group tla I meeting tuah le sal a tul.Cu mi cu Myone khat ah pakhat si I, cu le CG i sin 1, CNRWG in 1 minung 15 hi mi cu regional working group , cu I sin district pa khat in represent 1 le Paletwa le Sami hrang ah 1 cun 4, CNGWG I sin 1 minung 5 himi cu National Working Committee ah kan tel, cu I sin Chin State representative ding ah cu a tu I kei mah ka ci ii, National level Multi Stake Holder group ah alternate in ka um I Naypyidaw ah Company, A Choya le CSO (MSG) Meeting tla ka tel phapha .

9) Chin mi pawl hi pakhat le pakhat kan lungrual lo zet tin an ti cio ih, nangmah in teh na lungkim pi maw? Tuhnak in lungrual sinsin thei ding hrangah teh ziang pawl tuah a tul timi na ruat??
Ans: Kanmah mi lawng lawng silo ee, midang tla a lungrual tuk tivek omlo pi. Si nan kan mah Laimi cu kan tong awk hnak mal tuk I cu ruang ah si men ka ti hmang ee. Kan tong awk rero kei kan duh dan a bang aw mi tla om kei a bang aw lo tla om kei cu cu poi ka ti lo, Kan tong aw ring ring thei hnak ding kan tuah a tul, kan dung lam ah cu leader ti vek lawng lawng an tong aw I maw cu theih lo ee, kan hmah public kha tong aw ring ring a tul in ka zum.

10) Kum note na si nan, khua le ram hrangah na cangvai nasa ih, hivek cangvai dingin ziang thu pawl in, zo pawl nih a lo inspire???
Ans: Imn kei ka hmuh dan cu what is human being? Ti kha Malaysia ah hna va tuan lai I ka ruat ring ring hmi a si, cun hmi nung pa khat I a hmah I environment hrang ah ziang hmaw pa khat khat kha tuah tul ti I kei san dan vek a si. Doing what you like and doing for other people ti mi kha ka duh tuk mi a si.
11) A tu vekin caan in peknak parah kan lung a awi zet.. Lungdam mahmah ee..
Ans: Aw kei tla kalung awi ….

Na ruahnak