Minung Covo?

Home » Cahram » Minung Covo?

By vcth on May 28, 2016.

Kutdawh

B.A (Thang), Salai

Kei a tu kum (8) ka si. Tlawng kai rero lai ding mi kum ka sinan, ka kum (7) ihsin hnaṭuan khung ka ṭuan thok rero zo. Kan innsang zate Kawzaw cetzungah hna kan ṭuan thluh. Ka nu le ka pa cu thlahlawh an ngah nan kan nih nauhak pawl cu hlawhman nei loin rawlcawm lawng kan si. Nikhat rawl voithum cu thaten kan ei ngah ve ko.

Cetzung neitu kan Pupa cu a cetzung kha cozah lam ṭuanvo neitu pawl ih an rak check ding kha a ṭih zet. Pakistan ramih dun le daanah nauhak pawl hna an ṭuan thei lo ti a si tin in sim. Curuangah cozah lam ṭuanvo neitu pawl an ra tinten kannih nauhak pawl cu hramlakah a rang thei tawk in kan va relh ṭheu.

‘An lo kai ngah pang asile thawng an lo thlak ding’ tin kan Pupa in a sim. Curuangah cozah lam pawl an ra tinten thinphang in kan tlan ringring. Asinan ka theithiam thei lo mi pakhat cu Palik, cozah lam ṭuanvo neitu pawl an ra ding timi kha kan Pupa in ziangtin a thei cia ringring….???

Nikhatah kan Cetzungah thil a rak zo mi ramdang mi mirang pawl an ra. Cuih kan mikhual pawl le kan hotu pa an biak rero laiah thlalaknak (cemera) pai in kan cetzung kiangah khua a thlir rero mi pa ka rak hmu ngah. Cu pa cun hna a ṭuan rero mi kanmah nauhak pawl kha a thlalaknak thawn in zuk nasa. Amah cu mitha hmel zet a si. Curuangah kei tla ka hni sak ve nasa.

Cu pa’n ziangruangah hitawkah hna na ṭuan tin in sut. ‘Ka Pu san laiah ti nasa zetin a rak likih, cui tilik cu ka pu ih a hlang mi lo a rak siat theh. Lo neitu pa’n lo man a dil tikah ka pu in a rak pek thei loih an neihsun cawcang kha a lak tum. Ka pu in cui cawcang kha duhdawt zet, himi pakhat te lawng ka neih sun a si. Hih cawcang umlo le cun lo ka ṭuan thei lo ding. A tang mi leiba pawl cu lo ka ṭuan ding ih ka lo pek sal ding,’ tin a rak ti.

Ka pu hi ca a rak thiam lo tikah leiba ziangzet a nei ti tla a rak thei lo. A thih tiang hna a ṭuan rero nan, a leiba a sam ṭheh thei lo. Curuangah ka pa in a leiba a kuan sak rero lai mi a si. Cumi caw pakhat ruangah a tupa kei tla leiba ka kuan ṭul lai ding…ti thu cupa hnen ah cu ka sim.

Cumi thinlung ṭha hmel, camera keng pa cun a hmin kha Pu Equal ti kan ko thei thu, International Human Rights Organization pakhat ih hnaṭuan tu a si thu in sim. Thu le hla tampi in sim nan a sim mi pawl pakhat hman ka thei thiam lo. Nan, amah ka zoh tikah kanmah vek mi zonzai pawl hrangah hna a ṭuan rero tu, farah pawl a dinpi tu pakhat a si ti ka thei’h ruangah ka lungawi, ka hnangam nasa.

Cupa cun ‘hitawkah hna nan ṭuan ih ziang zet nan ngah tin in sut’. Kan innsungsang cu Kan Pupa hnenah leiba kan neiih lakhah cu kan ngah lo nan, nikhatah rawl voi (3) ka ei thei. Kum (20) ka kim tikah hlawhman ka ngah thok ding. Ka tesinfa pawl cu leiba an kuan ṭul nawn lo ding ti kan Pupa ih in simmi ka sim. Hitawk cetzung ahcun nauhak malte lawng thlahlawh nei ih hnaṭuan tu an si zia tla ka theih tawkin ka rak sim.

Ziangruangah hmun dang ah teh hna na ṭuan lo maw? tin in sut lala. Ka pa in hmun dangih hnaṭuan a har zia, ka hrangah hmun dangih hnaṭuan ding rauhsannak a um lo zia fiangten in sim. Khawpi ah ka va feh le tla, kutdawh hna lawng a um tin ka pa in in sim.

Ni malte a rei hnuah kan Pupa in cumi mirang pa thawn ziangsi nan biak aw ti in sut.

Keitla ṭhaten ka sim sal.

Kan Pupa in cumi Pu Equal cu mi ṭha a silo. Amah ruangah nan buai thluh thei tin in sim. Nan, Pu Equal cu mi ṭha asi ti leh kanmah vek nauhak hnaṭuan khung ṭuantu pawl parah ruahnak ṭha neimi, zawnrauhnak a neitu a si timi kha ka thinlung in ka thei.

Thla 6 hrawng a rei hnuah thuhla thar pakhat a rak suak.

Cui thu cu nauhak pawl hnaṭuan a theih nawn lo ti a si.

Kan Pupa in nauhak pawl hna a ṭuan ter lai asile hih Cetzung ih thilsuak mi pawl kha zohman in lei lo dingin kan tuah ding tiah Human Rights Groups pawl in ca an suah ti a si.

Kan Pupa in nauhak pawl kha paisa malte ciar in pekih, thaisun ihsin hna nan ṭuan ṭul nawn lo tin in sim.

Ka nu le ka pa ngah mi lakhah in kan innsungsang hrangah a daih lo ti ka thei. Kei le a dang hna ka hawl thei fawn lo.

Acang thei mi pakhat cu kutdawh ka ṭuan ṭul thlang men ding. Kan umnak khuaah inn ṭha nawn pakhat a um. Cumi inn ah mikhual pawl an ra ringring. A rure celcel ṭheu. An hnenah peisa kan va dil ṭul thlang.

Keimah le keimah mi vanṭha zet tin ka rak ruat awk. Ziangah tile nauhak tampi kutdawh an si rero laiah, hnaṭuan te ka rak nei.

Pu Equal kha miṭha pakhat asi tin ka rak ruat. Asinan Pakistan mifarah nauhak pawl thuhla kha zianghman a rak thei lo. Caw pakhat ruangah kan sung zaten ‘Sal’ in cang ter mi ka pu parah ka thin a na lo. Lakhah ka ngah lo nan, nikhatah rawl voi (3) ṭhaten ka ei thei mi kha ka lung a kim zet.

Zaan tin pumpuar te’n inn ka thlung thei. Pumpuar te’n rawl ei thei timi hi kanmah farah nauhak dinhmun hrangah cu a sunglawi bik mi thil pakhat asi. Pumpuar te’n rawl ka ei ngah hi ka rak vanṭha zet timi kha Pu Equal in a thei thiam lo.

Atu hna ka ṭuan. Ka Upa tik le hmuhtonnak tampi thawn ka boruak ka sersiam ding ti ka ruahsannak ka sunmang pawl tla a cem ṭheh thlang ding.

Kan cozah in in zoh dah lo. Mirang pa Pu Equal cu mi ṭha asinan, hnaṭuan nei lo ah in cang ter. Atu cu kutdawh ka ṭuan ṭul thlang.

Thil pakhat ka thinphang mi a um……..cucu “Kumkhua in kutdawh ka ṭuan ṭul pang pei maw aw……..?????”

Lee Chia-Tung (Taiwanese ) ih “What is Human Right?”

Na ruahnak