Mizo In Chin In Unau Maw?

Home » Thlirnak » Mizo In Chin In Unau Maw?

By vcth on July 1, 2013.

Zo pawl hi Chin an/kan si? A tlangpi thu in Chin miphun cu Asho, K’cho, Khumi, Zomi,  Laimi, Matu, Mara tvp… kan si celcel ih Mizo tla cu Chin ih telh a si ringring. Mizo kan ti tikah Kawlram sung um Mizo le India ram um Mizo tin kan ṭhen thei.

Ka thu tlangpi Mizo in Chin in Unau maw? ti thusuhnak ih Mizo ka ti duh mi cu India ram ih Mizo (Mizoram State ih um) pawl ka ti duhnak a si.

Mizoram State cu India ram ih um a si vekin dun le daan a phunphun a nei ih mi lutsuak (immigration) thu ah tla dun le dan an nei. Cucu Leitlun ram kipih daan a si. Daan lo ih ram sung luh cu dan pahbal a si vekin cawhkuan, daantatnak ton a si ṭheu.

Mizoram ah kan Chin mi a fehtu an zate zik thaw in dan lo, visa lo ih feh cu an si bik ko ding. Kan ti le tlang a peh aw ruangah, nunphung a bang aw ruangah le Unau ih ruah aw ruangah Chin mi tampi tla cu Mizoram khawte, khawpi ah a vaitu tla an tam. Cutiih Mizoram ih an umnak ah dan buartertu, daan le zantlang ih duh lo mi zuu suang tu tivek tla an um e. Cuti a si ruangah dan a burtu cu dan vekih dantat ding a si ko. Cucu a si dan ding tla a si.

Asinan in zomtaihnak le in zohnaimnak pawl tla cu dan thawn a pehpar aw lo, an lungput sawn a si. A caan ah Pawichia mi an ti, a cangah Burma ho mi an ti. A cangah dik lo takin kuli hlawh le thingphur, buhphur pawl an sum hlawhmi an pek duh lo bet. Hi ti asinak hi kum zabi hrek lenglo cu a si thang ding ka zum.

Khuahlan thu cu re in, tunai thilcang kan zoh hrih hnik pei. Tu kum, April thla cem ah Saikumphai khua khang a si, YMA pawl in mi an dawi, tunai te June thla cem ah Sibinasora ih Inn le loo pawl an siat sak, hi pawl ruat tikah ning a hang ruahro ko. Kan Unau tiih kan ruahmi pawl in an thinlung takin hmuhsuam le nautatnak thawn in nam nuai.

Curuangah Mizo in Chin in Unau maw? Ziangtin na ruat? Mizoram na thlen tikah unau hnen ih thlen vekin buhlum ten na um thei maw?

Aizawl City

by Francis Cung Bik

Na ruahnak

16 Responses to Mizo In Chin In Unau Maw?

  1. Pum Kolh   July 1, 2013 at 10:57 pm

    Rual!!!

    Kawlram ah Mizo an um ti ka thei dah ual lo. Lushei le Hualngo pawl na tiduhmi a si ding ka zum deuh. Hite phun 2 ih ziangmi zawng khalah an lungrual tlang theilo, Duhlian tong hmang veve si cingin a sunglam ah an do aw rero sokhaw.

    Asinan, tuhlan rei tuklo ah Mino hrekkhat in….Mizo or Burma Mizo timi in pumkhatnak an hawl ih Hualngo le Lushei si ve riarlo kum reipi sung rak hlo rero zo pawl le thuanthu hlaikhlai lo le theilemlo lole an propaganda vorhmi sungih tlakmi pawl in Burma ah Mizo an um kan ti….lole Mizo an ti awmi cu kan lungkim pi ruangah Tahan Mizo tivek in kan rak ti pi ve..cu pawl tla cu Lairawn lole Tahan ih Duhlian tong hmangmi pawl khi kan simduhbim si awm in a lang.Falam, Tedim le Tonzang pengih um Hualngo pawl hi Mizo kan ti dah fawn lo. Lairawn le ramleng lole khuadang an thlen hnu …peng dang le midang hnenah an lungrual khawmnak Mizo timi khi an au pi mi a si lo sawm??

  2. vcth   July 2, 2013 at 3:43 am

    A tak ah cu Lusei or Hualngo cu an si ko nan tulai Tahan lam, maw hmun dangdang ih um in Mizo or Zofa tiah an ti aw deuh in ka thei, Eg. YZTP (Yangon Zofa Tha;ai Pawl). Leng ka ih an kawhaw daan or an ruah aw dan sawn ka ti duh mi si ko.

  3. dailo   July 2, 2013 at 4:39 am

    tuni ih sin thok mizo pawl khi unau ti nawn hlah uh Chin-Kalaa ti ih koh thlang ding.

  4. Ning Kee   July 2, 2013 at 8:52 pm

    Kan dik leh diklo thu ah cun kan dem aw thei. Kan sual thu khalah kan mawhsiat aw thei. Phunkhat kansihnak thu ah zohman nih asilo zawngin thu kan then theilo, then thei hrim hrim tla asilo.

  5. Pum Kolh   July 4, 2013 at 4:34 am

    Rual….

    Burma ram sungih um…Duhlian tong hmang pawl…an mah le an mah Mizo, Zafate or Burma Mizo ti aw in Leitlun khua zakip ah um in thleng hman hai seh la….Chinmi peng kip le ramthen dangdang ih um mi Chin clan/suh-clan, Tribe etc ah “Mizo” timi na hmu in na thei dah lo ding. Kan ram acazah khalin tuni tiang Mizo/Zofate timi hi a theihpi hrih fawn lo.

    An politics leknak kha mi tamsawn in theithiam lo in, kan hei ko pi ve men mi a si ih, kan mai mawh lam in si kei cun ka thei. Cumi pawl cu kan ram sung ih um Mizo si duh zet pawl thuhla si seh la…

    Indiaram ih um Mizo pawl kha cu….U Ning Kee sim vek khi a si ko. An politicians pawl, hruaitu pawl, Cathiam tlawngta pawl le thuanthu thei pawl cun kan unau pawl in ti ringring ko. Mipi vantlang khalin in ti thotho. Kan unau an si ti a theilo tu an um mumal ding ka zum lemlo. Ramdangmi kan si ruangah, kan huatsuak kan sual ruangah, an canvo tampi kan la sak theimi an um ih in thik ruangah le mi nautat hmuhsuam an hmang hrimhrim tlun ah…Mob rule hmang hi aat-thlak hna asi timi an theifiang hrihlo ruangah…hiti vekin an umnak asi ko tin kei cun ka ruat sokhaw.

  6. vcth   July 7, 2013 at 1:57 pm

    Duhdawtmi Vancungthaihlio,
    na ca rawn ngan mi a thupi ih hlei ah Chin ti-aw zo cio khal ih ruah
    tul mi a si in, ka hmu ve. Hi mi in kan ni Chin mi lak ih riahsiaumza
    thuldik a phuanglang nasa ti-in ka hmu..cui thil cu kan nun phung, kan
    ca lai le kan cin le dan pawl in unau kan si-nak cu el-rual lo an si
    na cingin unau ti ih vun kawh ding lai hi a harnk zawn a rak um tla
    asi men thei hokhaw, kan ni Chin ti-aw pawl tla ‘unau’ ti ih kawh
    zahpit um lo ding in zuam tlang uhsi..Kan zuam khawm kei uh..kut
    ong-zawm aw in.. kan lungrual ih kan tanrual kulhsung ahcun.. ziang
    thil dang saw kan tul nawn..Kan Pathian kan kawlruai bet ah tla cun..
    lungawi

    David

  7. vcth   July 7, 2013 at 1:58 pm

    Dear, Unau zaten
    Kei ka hmuh ve dan, Thailand ram pawl kan zoh a sile
    Chirstian an si maw, Budish an si. Ram tamtak ihsin a lut mi
    tamzet an um. Malaysia kan zoh hnik pei Muslim an si lala.
    kan theih ban tawk, hi te ram pa hnih ah hin ziangram ti um lo in
    Nautat awk nak um lo in zalen takin kan kawm aw in kan Pawl aw
    hliarhlo thei.
    Afgastan, Syria, Irag, Lebanon, Nigeria, Afarica culo ngan ding
    tampi a um. Hi ram pawl kan zoh a sile Khrihfa pawl ti duhdah in
    an INN an urkang sak, Minu an sualpi, Nauhak Upa ti um lo in an that
    an hrem, Thawng an thlak, hi ram pawlah Hmuhsuam, Nautat nak tampi
    kan hmu thei. Tuisun tui ni tiang Leilung khaw mual ti Buai tu leh
    Minung hman um duh lo nak ramah a cang ta riai.
    A sile Kawl ram teh ziangtin!, Kawl ram khalah, hi a tlun lamih
    Ram hmin ka ngan mi pawl vek lawmman cun an sekha in kan tuar tuk lo
    ti seh la a sual lo ding. Chin mi Thangso ih kan um ding hnak cun harsa
    tenten ih kan khaw sak ding hi an saduhthah cu a si. Cu ti a si tikah
    kan harsat tuk ih ruangah Ram tinkim ah kan suk kan so, kan tekdarh theh.
    A then cu Inn hnen mizo ramah thu ngai thlak in mah le Pumcawm nak hawl
    in kan tawi kan vak. Hmuhsuam, nautak nak lakah taimak suah in sum kan hawl.
    A nei ta lam cun Chin mi pawl ih INN leh LO tiangin Urkang sak theh a si.
    Muslim Pawl hman in an tuah duh lo mi, Chirstian 100/100 a ti aw mi in
    an Unau a si mi Inn leh Lo ur kangsak ti mi cu ruah ding tampi a um.
    Hi thu buai hi a namen lo, tui Unau kan si kan ti rero mi hi Thli kaih
    tum thawn a bang rep. Nangmah na Bulpak Inn a taktak in lo Urkang sak hai
    seh la ziangvek ruahnak na nei pei. A Ur kangtu thah kan duh mai ding lo sawm.
    A tlangpi thu in Sai Khumphai an Urkang thu hi kanmai bulpak hrangah ruat
    hnik uh si. Online ih Unau kan si nak ngan men fang hi cu a Ol tuk.
    Kei tla tampi ngan ding ka thei ding. Ca ngan men le tongkam hi cun Unau kan si theh.
    a takih cangsuak/ langter ding hi cun tu khalah Aizawl khaw sungih Burma mi
    hmuahhmuah an coih suak theh in a um ding, ruat hnik uh si.
    Mirang pawl cu an ci an kuang a silo mi mi harsa, a tlangpi thu in
    Afarica ram ah feh in an va bawm, an nun nak khal an thaap. Afarica ram ih
    va thi mi tampi an um. Mizo ram um pawl hi, kan khua leh ram ah ra in in ra bawm maw,
    bawm lamlam, an ram ah feh in pumpuar nak hawl in kan feh sawn hi a rak si.
    An tuan paih lo mi an hna kan tuan sak, Cu ti vek cop ih pum cawm kan si fang.
    A lak in in bom mi a um lo. Kan tuan suah kan ei kan in hi a rak si sawn.
    An cawm mi leh ziangkim ih an zoh an bomcop ih ei leh in kan si a si ah cun
    an nau tak ding khal a mawi, Ziangruangah Inn leh lo urkang leh thal cuam tiang
    in an Urkang a si pei. Kan unau an si lo, hi pawl hi Ui leh Ar tluk an si ti thawn a
    bang aw ringring. Unau kan si nak hi hla tukah an ret, la sal ding khal in a mawi nawn lo.
    ziangruangah Chirstian 100/100 a ti aw mi in a Unau hmuh suam nautak nak thawn
    an cangvai thei ringring a si pei?,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,

    Kan Unau an si nan, Kan Unau taktak an si, ti thei ding cun a har deuh ding a bang.
    Online leh a thu men ih Unau kan si nak langter hnak cun a tak ih langter leh
    Hmuh theih tham thei a si lawngah Unau kan si kan ti aw thei ke.

    Peter Lal hre
    Indianapolis

  8. vcth   July 7, 2013 at 2:00 pm

    Dear Vancung Thaihlio,
    na thu suh mi cu hi tin awl ten leh thei na si ding ka zum.. Mizoram ah mi aa ve tak tak, an pianak , tual len nak, pi tlan nak hmun san man lo tak tak tam pi a um….bum tla awl te an si….firfiak tuk an um vek in, Mizoram coza a siat tuk ruangah YMA NGO vek men tla in Palik tuan ai tla an tuan hno hno men a si…cu vek pawl cun kan nih Chin mi pawl hi unau in ti lo ding…hmansela, a fim mi, ca thiam, thil hmu kau tam pi, an um chuang pawl cun kan unau in ti ding…Tahthimnak ah MZP mizo zirlai pawl….tla hin….unau kan si ti in Zofest an neih theu kha na thei ko ding….Kan Chin hmin rori hman in chawng an lam ve kha maw….

    Kan khawruah nak leh huat awk nak ruang ih unau kan si lo ti mi ai in, kan thisen leh kan suahkeh nak lam ih kan zawm awk nak hi unau kan si nak sawn a si. S-Korea leh N-Korea khal do aw rero kha sela, unau an si nak a dang chuang lo…cuvek in East leh West Germany ram tla kha ram hnih si in do aw vut vo rero hmansela, unau miphun khat an si nak cu, khawvel pum pi theih pi tho tho a si kha..Kan nih kha Mizoram thaw in dang tu bordery cu a thu men a si hi—-visa leh permit tul lawn tiau kan kan hluah hlo men cu a si hi…..Ramdang ah hi vek in kan nih chin mi kan feh thei lo a si lo maw…..?

    Thil a kawi zawng ih lak hmang, then darh zawng ih khawruah hmang cu kan mah chin mi khal in unau ah kan duh ding maw si?

    Lungawi
    Vanlawm

  9. vcth   July 7, 2013 at 2:01 pm

    Unau;
    Na thu run ngan mi a lungawi um. Mi tampi khawruahnak na ti kau in ka thei.
    Mizoram ah kum 13 sung ka um zo ih awloksong ding tete cu a um nan an
    mifim le khurkhawruat thiam pawl cun Unau in ti ko. YMA ah thinlung pe
    takin ka rak um ṭheu laiah voi khat cu Burma mi tiin in kaihter ih
    Palik zungah sun khat in hreng. Ka thin heng tukih YMA lamah ka tel
    duh nawn lo:
    Khualtlawng veivak mi kan si tikah tui hlan kan ram dinhmun kha cu kan
    thei cio. Ralkhat lam (ṭio ral) kan kaan in kan thla a muang sawn ṭheu
    a si kha. Mak cu ka ti ve khawp mei.
    Thupi hlapi ahcun UNAU in ti ko. Kachin in Unau in ti hnak cun KAN
    UNAU AWKNAK a thuk sawn in ka thei.
    Thu um dan cu; Anmah India ram sung minung hman ILP timi Inner Line
    Permit thaw lawngin Mizoram ah an lut theiih Inn le lo lei theinak an
    nei lo, kannih cu zianghman neih ṭul loin an ram sungah kan cengkhawm
    ih Inn le lo ṭha taktak nei khal tampi kan MiI lakah an um a si.
    Lungawi e.
    Pa Kap

  10. vcth   July 7, 2013 at 2:02 pm

    Hi thuhla ah ruah buai dinghman tlak lo tuk tin ka hmu,Chin miphun timi pawl ah mizo telh tum eueu pawl le, va unau awk ter tum ciamco pawl cu,AN VOK LE KAN AAR unau aw ti tum ciamco mipawlthawn bangrep .
    kan unau awk lozia cu, kanramih luseium pawl khal tuihlanah kawlram cozah in,arak hnawh dah vekin, tuipekte khalah india ram,mizo state ih um kan laimi pawl an hnawh ve lawngsi lo in, inn tiang an ur kangsak asi,
    hi mi in unau kansilozia in sim fiang tuk.

    kawlram cozah lamthunei tu le mizo ramih cozah thuneitu khi sut maiuhla ,a fiangbik ding ee, cucun kanbuai nawn lo viau ding.

    asinan, daiyintaa ah telthei dah lokhal haisehla, kawlram an um nak a rei tuk zomi cu ,naingantaa sinak ,cu neih [si]a theih ,sinan mizoram cu kankawlpawl aihman an ruah nak sia deuhlai ,aruangah cu,kawlramcu kawlramunakrei tuk zomicu naingattaaa sinak an nei , ,mizo ramcu ziangtluk umnak reizo mikhal le an khawsia thinlung ruah nak a suah cun ,mizo ih chinmipawl hnawh si thothotheu.kankawlpawl ruahnak hman an tluk lo tuk .

    American rammi sinak neicin cun American rammihlun thawn unau ansi,
    norway ramsinak neicun ,norway rammi pawlthawn unau an ti thehve,
    sinan,an ram miphun sinak cu an ngahthei cuanglo,myanmar mi an sithotho.
    cuvekthiamthiamin ,ramtinkim khal sitheh,
    kankawlram ihumakreizo mi,ramdangmipohpoh ,mizopawllawng silo in, anzaten ,kawlram minung[unau] kansitheh ,
    [naingantaa le daiyintaa ] hi thleidan daan thiam a tul.

    Rose Falam

  11. Thian Lian Ce   July 8, 2013 at 5:45 am

    Dear All,

    Mizo kan timi hi zo pawl ha an si ? tiih thusuhnak aum tikah Mizo timi cu hnam citinrawimi asi. Curuangah unau cu kan si.

    Asinan, Mizoram bangih dawiawk kan ram ah um bang sehla Mizo tiaw pawl hmuahhmuah dawi ding an si. Himi Mizo tiaw pawl ah Zahau,Sim, Hualngo, Ngawn …ect.. pawl an tel. Himi Mizo tiaw pawl hmuahhmuah in unau sinak ihsin in phatsan ih tlun ah in khak zo. Sal dinhmun ah in ret . Curuangah hnawhawk aum tikah Mizo tiaw pawl hi hnawh dingmi an si. Ka hmuhdan asi.

    Regard,
    TLC
    Macau.

  12. Thiante   July 8, 2013 at 6:11 am

    Unaupawl,

    Cibai!

    Kan thu-hla ngan rero cio mi hi ka rak siar ve phahphah theu. ‘Ka hnak i do deuh’ a si ding. Ngan lo thei lo in ka ron ngan ve a si hi. Ruahnak kaupi thawn in rak siar sak dingah zangfah Khrih hmin in ka lo ngen hai fawn.

    Kan ram dinhmun harsatnak ruangah, a hleice in, kan nih Chin mi pawl hi a suk a so ah kan vakvai. Thil phunphun kan tong. Riahsiat ninghannak, mi hmuhsuamnak siseh, khat lamah mai suahsemnak ram a si lo mi Pathian duhsaknak tla kan co. Ziangkhal sisehla, a selam (sia lam) thil kan zoh le, ziangkhal a rem thei lo. Kawlram ih Baptist Pastor khat USA ihsin ra tlung pek cun hi tiin a ti, a nupi hnen ih a tong mi, a nupi in i sim sal mi a si, “USA ka thleng ih Chin mi an tam tuk e. Karen pawl in harnak taktak an tuar ih Chin mi pawl in a nuamnak an teel” a ti. Thin a nuam lo zet. Ka theih tawkin kan Chin ram ih kan tuar dan tete ka rel ve.

    1995 ihsin Mizoram ka thleng thok. Aizawl Republic Veng ah siseh, cun Chanmari Veng ah khawmnawk neiin Pastor hna cu Gospel Baptist Church Mizoram ah ka rak ttuan. Culai ah Mizo Ttong ka rak thiam lo lawlaw. Ka rak zir cop ve. Tuni 2013 tiang Mizoram thawn pehtlaihnak nei in Pathian hna ttuan rero mi pakhat ka si. Tufang (tu kar) tla hi Mizo Ttong ih Camping kan neih rero laifang a si. Keimah rori khal hmuhsuamnak ttongkam ruangah vawi tampi ka ninghang in ka mitthli tiang a rak tla ve ttheu ko. Asinan, kan mitthli tlaknak hi Pathian in in cinken sak ringring. Pathian a Ttha tuk.

    Ziangkhal sisehla, Pathian ih zangfahnak cotu kan si vekin, a sia mi tampi kan ton mi lak sung ihsin Pathian ih Tthatnak leh Duhsaknak kan co mi tete sawn hi a siar kan zuam le a ttha ding tiah ruahnak ka nei ve. Pathian zangfahnak ruangah ah ram dinhmun in a zir lo vekin, tu ni ah Ram Ttha sawn ah mi tampi kan feh thei zo. Cun, Mizoram sung lala khalah kan Unau mi tampi a vai mi an um lai. Culawng hman si lo in, Mizoram ihsin tthanglian ih mi pitling zetzet suak tla a um mi kan Chin mi tampi kan um. Veng sungah kan lam mi mi thi a um tik khalah, ttha ten in rak tuamhlawmnak khal tampi a um ve.

    2003 ih dawisuahpi a um mi khan Mizoram hmin khal tampi a ti sia in, cun, tu’i Saikhumphai thu-hla in a bet lala. Rangvamual leh Phuncong lam ih thil thleng mi in a bet fawn. Ziangkhal sisehla, kan ram dinhmun tla mal te te’n tthat lam pan vekih kan lang tikah, Mizoram ih kan um hi mal ter vivo an duh ve in a lang. Mawhthluk ttheh ding khal cu an si lo. Thinlung kaupi’n thlir sak thiam ve ko uh si!

    Kan Bawipa Zisuh cun “kan ral pawl” duhdawt ding leh “in hmuhsuam dekcoktu pawl” hrangih thlacam ding hi in zirh mi a siih, “Phuba samtu ding cu Pathian” a si kha thei ringring phah in, “A ttha lo cu a ttha lo lam ih thungrulh duhnak neitu miphun/bulpak” si lo hram dingin kan biak Pathian hnenah hiti vekih nautat leh duh lo kan ton rero mi lakah mitthli thawn tlulut cio sawn uh si.

    Kan ram ih Duh Lian Ttong hmang unaupawl tla hua hlah uh sih! A khaikhawmnak ah cun “KHRIH ZISUH ah” Pumkhat leh Unau kan sinak sawn kha kai hnget in Duhdawtnak thawn thungrultu si sawn hram uh si!

    Ngan sual mi ka neih pang le, in rak ngaidam hram cio dingah Khrih hmin in ka lo dil bet.

    Thinlng thlacamnak thawn,
    Khrih ah,
    Thiante

  13. Pum Kolh   July 9, 2013 at 7:36 am

    Ulenau Pawl hnenah,

    Kan thulu thawn pehpar aw in….malte ka rak bet duh sal…

    Saikhumphai thulawng ah….khua a khangtu Vaphai le a kiangkap khua tampi hi kan pu Thang Tin Lian hnenih siah rak pe theutu an si. A minung pawl tla Falam peng sungsuak pawl an si. Cun Mirang acozah in Lushei hill mipum siarnak kum 10 ah veikhat a nei tinte’n LAI ti aw mi pawl mipum an mal sinsin ti ah thuanthu ah kan hmu thei(Ziangah tile Lawngtlai dist..ih ummi pawl lawng an tang,,,Champhai le Khawzawl ih Falam peng sungsuak Lai tiaw pawl cu kan hlo vivo ruangah….Mizo ah kan cang vivo tinak).

    Vaphai khuami pawl hi Falam tong thiamlo 100 ah 1 an um le mangbang asi ding. Kan ram ihsin vai hmasa deuh le neta lawng an si tamsawn ti sehla kan sual tam ding ka zum lo.

    Saikhumphai khua ih um mi pawl hi a tamsawn cu Falam peng sungsuak pawl an si.Ih, khua an dinthoknak kum 10 kiangkap lawng asi hrih. A tlun ih ngan zo bangin vai hmasa le neta lawng kan lamdangnak a si.

    Ka ngan duhmi nan theifiang ko ding ka zum. Curuangah kei cun kan unau peng dang pawl hnenah hih thu hi tampi ka au suahpi ngam lem lo lawng siloin duh tla ka duh lo.

    ZIANGAH TILE KANMAH LE MAH hmuhsuam nautaw awknak asi ruangah panteh.

    Nan rualpa

    Pum Kolh

  14. Mr.Lairawn   July 10, 2013 at 6:06 pm

    Thu tha ka run siar ngah ih a lungawi um.
    Mizoram ih Mizo pawl hi cu Unau lo mei ding asi sawn thlang.
    Kan Chinland a that ah cun an paih le paih lo in kan Burm ram or Kan Chinland tin an ra dak kuk ko dinghi an si ri ngawt mei..
    Cu mi caan tikah cun,an ol lo vaih kee….
    An nih maw ham tha Kan nih ti si ko….

    l awi

    Mr.Lairawn