Parmawi Siatsuah Tuartu le Daan ih Runṭan Daan

Home » Cahram » Theihkauhnak » Parmawi Siatsuah Tuartu le Daan ih Runṭan Daan

By vcth on February 1, 2011.

Kan dung thla ih kan sim zo bang in MahNuh in a nu nau sinak a bum tu Ko Kyin White cu Pithmuhpukmah (417) vekin Mibum a si tiah thuṭhennak fel ten an tuah suak ti kan hmu.

Asinan ruah daan a bang aw lo bang in nu nau pawl ih thu buainak hi a felfai ngaingai thei hrih lo. Ziangah tile Rampi thuṭhennak zung(dinghluk lai rel nak zung-lai tong in kan hmang ding)in Rampi thu ṭhen tu mipa(2) ih thuṭhennak in 1970 kum Pithmuh pinsinhmuh a hmat 33(b). Mg Kyi Win le Ram pi(Union of Burma) thuṭhennak ah cun- Hi ti ih mi pa in neih(ṭhit) ding a elnak cu zayavat hmuh asi ti in san ding a si lo. A tuar tu in tazamah thu in cawh kuan, kuan ding in thu thehlutnak a nei tinak sawn a si tiah an relcet sal ruang ah asi.

Cuih hrang ah nu nau bum lem sual pi thu ah Mah Nuh thu ah a dang. Mg Kyi Win thu ah a dang in thurelcetnak a um hlei ah a kalh aw in a um. Cuih ruah daan phunhnih a um mi cu, Mandalay Myo, a pathumnak thu ṭhen tu(Special Power nei tu) zung 1970 kum zayavuat hmuh a hmat (205) Mah Khin Nay Ye le Mg Tan Tun thu ah a tang lam bang in rel catnak an nei sal ti kan hmu.

Mg Tan Tun in Mah Khin Nay Ye cu ka lo ṭhi tengteng ding tiah a bum lem ruangah nu nau nu in a zum ih a tak sa a pek. Cuti’h taksa a pek hnu nau a pai tik ah cun Mg Tan Tun in ṭhit(nei) ding a duh sal lo ruangah Mah Khin Nay Ye in thu ṭhennak zungah a thlen. Cutikah dinghluk lai relnak zung in Mg Tan Tun cu Pithmuh puk mah (417) vekin a ṭuan vo a nei a si tiah thuṭhennak an tuah. Cuih thuṭhennak cu Mg Tan Tun a lung a kim lo ruang ah Rampi dinghluk lairelnak zung pi an thleng tikah Rampi dingthluk lairelnak zung pi in-

‘Mipa in Nu nau kha ka lo duh, ka lo nei ding tiah a bum lem ih Nu nau in a zum ruangah a tak sa a pek hnu ah a nei(ṭhi) sal lo a si ahcun zayatatkyi pukmah(415) vek in “mi bum” kan ti thei maw! Thei lo ti thu- zoh fel sal a ṭul an ti.’

Hmaisa ih Mah Nuh thu cu Rampi thuṭhen tu mi pa (2) ih thuṭhencet mi a si bang in Mg kyi Win thu khal Rampi thuṭhen tu mi pa (2) ih thuṭhen cat mi thotho a si ruangah a tuih thu cu Rampi thuṭhen tu mi pa(3) in rel ding in an tim tuah. Ziang ah ti le cuih thu cu mi pi lawng siloin Upadi lam zing zoi tu pawl in an helh kam zet , thu kalh(baui) khal  a si ruangah a si.

Hih thu rel khawm ding ah Rampi thuṭhen tu U Tet Phe,U Hla Tin,U Tin Ung in thuṭhen ding a si ih, a bawm tu ding ah Rampi Upadi Hotu ai awh in Dr. Meo Tun Linn, Upadi thiam Dr. Aye Mg, U Kyaw Myint tla an sawm. Cun Mg Tan Tun ai awh in U Kil, U Kan Maing khal an ṭel ve ih U Kan Maing in- ka lo nei ding ti ih thu kamnak nei ih nu nau in lungkim in a tak sa a pek hnu ah nei sal lo ih el cu thu kam pelh lawng a si ruang ah pithmuh a si lo. Pithmuh a tuah kan ti ahcun fa vun le vun lo ṭhen tahrat in ruah sal a ṭul ding. Nu nau fa a vun lo ah cu zianghman sunralnak a nei kan ti thei lo tiah thu a bur a si.

Upadi lam thiam zet tu Dr. Aye Mg in  mi pa in nu nau a  sual pi tikah a bum maw, bum lo ti mi par in, a sual le sual lo ṭhen fel a ṭul, a bum a si le pukmah (415) nak, catlang a pa 2 nak vek in a sual kan ti thei. Nu nau fa a vun le vun lo cu ruah rel ding a si lo. Bum a tuar ih nunau in a tak sa a pek a si ah cun fa a vun lo khal le nunau cu a sung ral ter a si tiah thu a bur ve.

Ram pi Upadi hotu aiawh Dr. Meo Tun Linn in –zayatatpukmah 415 le 416 pawl cu thil ri thawn a peh tlaih aw mi cabu ṭhen 17 nak ih tel a si hlei ah thuṭhimnak khal ah thilri thawn a peh tlaih aw mi lawng kan hmuh ruang ah Nunau taksa peknak in mi pa cu pihhmuh a tuah kan ti thei lo tiah thu a bur ve a si. Cuti in Upadi lam thiam hlei ce mifim pawl ih thu bur mi par ah Rampi thu then tu mi pa (3) in an ruah rel tik ah –

“Mi Bum” ti cu zayavuat pukmah 415 sungah a sim fiang ih tuih thlu cu cathlang pa 2 nak thawn a peh par aw a siih cathlang pa 2 nak ah – Mi pa khat khat ih bumnak ruangah, cu ti ih bumnak tong lo sehla a tuah lo ding(asilole) tuah ding a pelh lo ding mi thil- a tuah(asilole) a pelh ruangah bum tuar tu ih taksa, thinlung, a sinak, thilri, a sung ral, a nat ter, a ṭih ter a si le cumi pa cu bumnak a tuah tiah a um.

A tlun lam thu ah Bum tuar tu ih taksa, thinlung, sinak, thilri a siat ter, a sung ral ter, a nat ter, a ṭih ter asi le bum a si a ti ruangah “Bum” ti mi cu thil ri lawng thawn a pehpar aw a si ti cu cohlan theih a si lo ding. Ziang ah ti le ka lo nei(ṭhih) ding tiah a bum ih nunau in a taksa a pek tikah fa a vun ah siseh, a vun lo ah siseh, a taksa, a thinlung, a sinak a siatsuah ter ti cu el awk ding a um lo a si.

Cuih hrang ah mipi in nunau pakhat cu ka lo nei(ṭhit) tengteng ding tiah zum ko a bum lem ih nunau khal in thu ngai ah ruat in a zum ih a taksa a pek hnu ah mipa in ṭhit(nei) ngaingai ding a el sal a si ti a fiangah cun zayatat pukmah 415 vekin “Mi Bum” a si ruangah pukmah 417 ih thu khiah vekin sual phurh a tuar a ṭul a si tiah nem nget thurelcetnak an nei a si. Cuih thurelcet mi daan cu tuih sun ni tiang thlun le hman a si.

Laimi fala le tlangval pawl in kan par mawi kan kilkhawi ṭhatnak dingah bawm tu si ding in sa duh ka that.

Rampi dingthluk lai relnak  ih a nem hngeh mi( 1972 kum Mg Tan Tun le Ma Khin Nay Ye, page23-27) thu sung in kan hlawm awk mi a si.

Township Judge

Na ruahnak