Sinak le Rinsan Awnak

Home » Cahram » Sinak le Rinsan Awnak

By vcth on May 27, 2010.

Francis Cung Bik

1993 ah leitlun kum 13 tang Maths zuam awknak N. Korea ah an nei. Cui zuamawknak ahcun Maths lawng siloin thusuhnak tawite pakhat an bet. Cucu, “keimah cu Maths thiam zet mi ka si?” ti a si. Thiam tiih an ruataw ahcun a dik tinakah hminsin te tuah a siih, Thiam lo ti ih an ruataw a si ahcun diklo tinakah hminsin pe ding a si. Cui Maths zuamawknak ahcun inntek N.Korea pawlin pakhatnak an ngah ta reai.

Rinsanawnak

Camibuai-ih a result ahcun Korea nauhak pawlin 67% an hman ih American nauhak pawl cu 26% lawng an hman. Asinan camibuai tanglam ih an suh mi thusuhnak,”keimah cu Maths ka thiam a si,” tinak ah American nauhak pawl cu 70% an ngah ih Korea pawl cu 30% hrawng lawng an ngah.

1980 hnu ihsin America ih fimthiamnak lam policy ah mah le mah rinsanaw ding ti hi thupi zetin an fehpi. Mah le mah rinsanawnak in ṭhansonak a suahpi ding ti an ra zum. A rak zum bangin ṭhathnemnak tampi a rak suahpi. Mah le mah rinsanawnak thawn an ram an tung ding. Culawng siloin, a leng lam sipuazii, copany pawl ah tla hlawhtlinnak a suah pi.

Thil tifamin thu le hla kap hnih in cu a um ve ringring. Caan tampi ah a theithluhtu, a thiamthluhtu bangin an um ṭheu nan an thiamthluh ve ce lo. Thiam ngai hnai loih thiam zet vekih rak ruataw tla thil poi mawh zet cu a rak si ve.

Curuangah milai kan rinsanawnak cu ka sinak, thil kan ti theinak parah hram a ṭoh a ṭul a si. Kan Chinmi lak ihsin mi tawk Rampi dinhmun, leitlunpi dinhmun in tla an um ve. Chinmi hi mi santlai lo tuk cu kan si lemlo. Ka thlennak kipah a tawk a thiambik kan va si thluh lo hmanah zaran vialvo tal cu kan si ve ringring ko.

Chinmi pawlih kan nunnak/nunphung sungih a rak tel ve mi thil pakhat cu ningzak hi a rak si. Ningzak nunphung cu kan laimi lawng silo in Asian a tam sawn in cu kan nei hmang. Ka nauhak laiah ka nu in kan inn hnen te kha antam va hleh in fial. Antam kan mah ta mi va ṭhen ding cu ka rak ning zak ciamco, ka rak ngam lo. Cucu kei mah bulpak ih tlasamnak tla cu a si men thei nan, Chin nauhak tampi ka ton tikah an hmin, nu le pa hmin tivek ka sut tikah sim ngam coca lo an tam nasa. Mai hmin le nu pa hmin felfai takih a sim ngam kohko mi nauhak hi a tam lem lo ding ka zum, a hlei ce in khua te lamah.

Cui kan ningzahnak cun caan tampiah kan caantha (opportunity) hmuah tla a rak dawn kham thluh ve. Ningzahnak hlon tahratin hmailam ih pahnor vurvo ti hi phurhritpi pakhat tluk a si.

Ziangkhal lole minung kan rinsanawnak cu kan sinak, thil kan titheinak parah hram a ṭoh sehla a tha. A rinsanaw mi kan sitheinak dingah rinsanaw tlak sinak, thiamnak nei dingin kan zuam nasa a ṭul. Kan te le kan fa, kan Chin nauhak pawl tla a rinsanaw mi an si theinak dingin le rinsanaw tlak sinak nei theitu an si theinak ding hrangah dom kai cio uh si.

Na ruahnak